In de praktijk blijkt het niet evident om hiertegen op te treden via de klassieke wegen. Merkinbreuk strandt regelmatig op het leerstuk van uitputting. De merkhouder kan immers nadat het product rechtmatig op de markt werd gebracht binnen de Europese Economische Ruimte zich niet verzetten tegen de verdere doorverkoop onder het merkenrecht. Contractuele sancties opgenomen in de selectieve distributiecontracten zijn per definitie niet tegenwerpelijk aan derden.
Dat betekent evenwel niet dat optreden tegen dergelijke derden onmogelijk is. Onder het Belgisch recht kunnen derden die bewust bijdragen aan de schending van een selectief distributiestelsel onder bepaalde voorwaarden worden aangesproken wegens derde-medeplichtigheid aan andermans contractbreuk.
1. Selectieve distributie
Selectief distributiestelsels zijn verenigbaar met het mededingingsrecht mits voldaan is aan de bekende voorwaarden: objectieve, uniforme en proportionele criteria, gerechtvaardigd door de aard van het product en/of het behoud van het merkimago. Van bijzonder belang is dat een dergelijk netwerk geen louter interne aangelegenheid is. Onder bepaalde voorwaarden kan het ook juridische gevolgen hebben voor derden.
2. Derde-medeplichtigheid en selectieve distributie: een ongerechtvaardigd concurrentievoordeel
De Franstalige ondernemingsrechtbank te Brussel heeft zich in haar vonnis van 9 januari 2023 in de zaak L’Oréal t. Yolo Cosmetic uitgesproken over de mogelijkheden om derden die buiten een selectief distributienetwerk opereren, aan te spreken wegens derde-medeplichtigheid.
De rechtbank oordeelde dat een derde die:
- producten aankoopt en verkoopt die onder een selectief distributiestelsel vallen,
- kennis heeft of behoort te hebben van het bestaan van dat selectief netwerk en het contractueel verbod dat binnen dat netwerk geldt om door te verkopen aan niet-erkende wederverkopers,
- en deze producten toch commercialiseert
zich schuldig maakt aan derde-medeplichtigheid aan andermans contractbreuk en daardoor een handeling stelt die strijdig is met de eerlijke marktpraktijken.
De rechtbank benadrukt dat dergelijke derden zich een ongerechtvaardigd concurrentievoordeel verschaffen. De derde onttrekt zich aan de kwalitatieve verplichtingen en investeringen die het netwerk oplegt, maar parasiteert wel op de merkwaarde en reputatie die door de merkhouder en de erkende distributeurs werden opgebouwd.
3. Belang voor merkhouders en distributeurs
Deze rechtspraak biedt merkhouders en leden van een selectief distributienetwerk de mogelijkheid om op te treden tegen parallelle en niet-erkende verkoopkanalen. Aldus kunnen merkhouders en erkende distributeurs:
- stakingsmaatregelen bekomen tegen derde-verkopers,
- dwangsommen vorderen,
- en in voorkomend geval schadevergoeding eisen.
Belangrijk is dat geen contractuele band vereist tussen merkhouder en derde. Het volstaat dat de derde kennis heeft van het bestaan van het netwerk en bewust profiteert van de contractbreuk van erkende distributeurs of van parallelle kanalen die het netwerk ondermijnen.
4. Wilt u uw distributienetwerk versterken?
Het vonnis L’Oréal t. Yolo Cosmetic bevestigt dat merkhouders en distributeurs niet machteloos staan tegenover derden die selectieve distributienetwerken bewust ondergraven. Zij kunnen aangesproken worden op basis van derde-medeplichtigheid. Een zorgvuldig uitgewerkte strategie en opbouw van het dossier laat toe om tegen dergelijke parallelle kanalen op te treden.
We hebben een uitgebreide expertise in (selectieve) distributie, commerciële contracten en marktpraktijken. We begeleiden cliënten zowel preventief als in geschillen rond netwerkbescherming en parallelhandel.
Voor verdere vragen of een concrete analyse van uw distributiestructuur, staan wij u graag bij.
