Deel 2. De hervorming van de Wegverkeerswet in vogelvlucht
Naast de nieuwe Code van de openbare weg wordt ook de Wegverkeerswet grondig hervormd. De wetgever wil de regelgeving beter afstemmen op de mobiliteit van vandaag en op het nieuwe Strafwetboek. De hervorming verloopt in drie fasen, waarvan de eerste twee inmiddels in werking zijn getreden. De derde fase zal specifieke wetsartikelen en maatregelen bevatten die later in werking zullen treden.
Eerste fase: een modernisering van de verkeershandhaving
Sinds 1 juli 2026 moderniseert de wetgever verschillende regels inzake verkeershandhaving. Een belangrijke nieuwigheid is de invoering van een wettelijke definitie van het begrip ‘motorvoertuig’. Daardoor vallen voortaan ook bepaalde bromfietsen met een maximumsnelheid van 25 km/u onder dezelfde regels als andere motorvoertuigen waarvoor een rijbewijs vereist is.
Daarnaast krijgt de rechter meer mogelijkheden om een verval van het recht tot sturen uit te breiden naar andere vervoersmiddelen, zoals elektrische fietsen en steps. De hervorming speelt daarmee in op de groeiende verscheidenheid aan vervoersmiddelen in het verkeer.
Ook bestuurders met een voorlopig rijbewijs worden voortaan gelijkgesteld met beginnende bestuurders. Wie tijdens die periode een ernstige verkeersovertreding pleegt, riskeert systematisch een verval van het recht tot sturen en kan verplicht worden opnieuw het theoretisch of praktisch rijexamen af te leggen.
De wetgever past eveneens de procedure voor de vaststelling van verkeersovertredingen aan. De termijn waarbinnen een proces-verbaal aan de overtreder moet worden meegedeeld, wordt verlengd van veertien naar dertig dagen. Daarmee wil men vermijden dat overtredingen onbestraft blijven om louter administratieve redenen. De termijn van vijftien dagen waarbinnen een vennootschap de identiteit van de werkelijke bestuurder moet meedelen, blijft daarentegen behouden..
Verder wordt de strijd tegen rijden onder invloed aangescherpt. Sinds 1 juli 2026 geldt in principe een onmiddellijke intrekking van het rijbewijs van twaalf uur vanaf een alcoholconcentratie van 0,22 mg/l of 0,09 mg/l voor professionele bestuurders. De wetgever wil daarmee een duidelijk signaal geven dat rijden en alcohol niet samengaan en tegelijk de organisatie van alcoholcontroles vereenvoudigen.
Tot slot voegt de wetgever ketamine toe aan de lijst van verboden stoffen die het rijvermogen beïnvloeden en wordt de verjaringstermijn voor alle verkeersovertredingen gelijkgetrokken op drie jaar.
Tweede fase: de impact van het nieuwe Strafwetboek op het verkeersrecht
Een tweede belangrijke hervormingsfase trad op 1 september 2026 in werking. Die fase brengt de Wegverkeerswet in overeenstemming met het nieuwe Strafwetboek.
Het klassieke systeem van geldboetes en gevangenisstraffen maakt daarbij plaats voor een systeem van acht algemene strafniveaus. Voor verkeersovertredingen zijn vooral de strafniveaus 1, 2 en 3 relevant. Een gevangenisstraf kan enkel worden opgelegd vanaf strafniveau 2. De rechter behoudt bovendien de mogelijkheid om rekening te houden met verzachtende omstandigheden.
Daarnaast voert de wetgever een nieuw afzonderlijk misdrijf in: doding in het verkeer. Dit misdrijf wordt bestraft met een straf van niveau 3, aangevuld met een verval van het recht tot sturen van drie maanden tot vijf jaar. Hiermee wil de wetgever de ernst van verkeersgedrag met dodelijke gevolgen duidelijker tot uiting brengen.
Besluit
De hervorming van de Wegverkeerswet past binnen een bredere modernisering van het verkeersrecht. Nieuwe vervoersmiddelen krijgen een duidelijkere plaats in het wettelijk kader, de verkeershandhaving wordt efficiënter georganiseerd en de sancties sluiten voortaan beter aan bij het nieuwe Strafwetboek. Voor weggebruikers betekent dit vooral meer duidelijkheid, maar ook een strengere aanpak van ernstige verkeersovertredingen.
